Jaarverslag

2020

Van de Algemeen Secretaris

Op het moment van het schrijven van deze terugblik op het jaar 2020 kondigt de regering de volgende maatregelen af, onder andere de invoering van een avondklok. Met alle maatregelen wordt geprobeerd het Covid-19-virus onder controle te krijgen en dat lukt als iedereen zich aan de maatregelen houdt. Daar zit natuurlijk de crux, zeker voor Nederlanders, die er allemaal graag een eigen mening op na houden en niet zo van gezag en autoriteit houden. Het is de vraag of iedereen zich laat gieten in de mal van regels die de overheid stelt.

Tussen pluriformiteit en eenheidsworst

Ook wij baptisten zijn principieel voor diversiteit, veelkleurig en pluriform. Niet iedereen hoeft hetzelfde te denken of te doen. We hebben ieder onze eigen verantwoordelijkheid ten opzichte van God (Romeinen 14). Hoe kun je met die pluriformiteit dan toch één zijn? Hoe voorkom je dat eenheid niet verwordt tot eenheidsworst, waarbij de diversiteit en de ruimte voor afwijkingen wordt uitgebannen?

Dit is niet alleen een vraag die speelt bij alle maatregelen rondom Covid-19, maar die ook opgeworpen wordt rond de eenwording van Unie en ABC. Er zijn in het afgelopen jaar gemeenten afgehaakt, omdat men vreest voor een verwaterde identiteit. Er zijn ook gemeenten toegetreden, juist omdat men die verscheidenheid waardeert en van de ander wil leren. Eenwording is geen doel in zichzelf. In de missie en visie van Unie-ABC staat dat wij een klimaat willen scheppen waarin het accent ligt op de missie van God in deze wereld. En eenheid in Jezus Christus is het beste getuigenis (Johannes 17).

Eenwording als kernwoord
Voor u ligt het eerste gezamenlijke jaarverslag van de Unie van Baptistengemeenten in Nederland (Unie) en de Alliantie van Baptisten en CAMA-gemeenten (ABC). De belangrijkste markering in 2020 was het besluit van de ledenvergaderingen van Unie en ABC om tot één bestuur te komen, een verdere stap in het proces van eenwording. In lijn met deze ontwikkeling is er gekozen voor één gezamenlijk jaarverslag. Helaas konden er in 2020 geen fysieke ledenvergaderingen plaatsvinden, waardoor over dit voorstel tot een bestuurlijke fusie slechts digitaal gecommuniceerd is en besloten werd.

Dit jaarverslag laat een selectie zien van de activiteiten die binnen Unie-ABC plaatsvinden ter ondersteuning van de aangesloten gemeenten. Deze activiteiten zijn onder drie taakgebieden te verdelen: Seminarium, regiowerk, zending & gemeentestichting. In dit voorwoord geef ik een paar voorbeelden van die activiteiten waarmee de genoemde eenwording wordt bevorderd:

  • Het voorstel tot een bestuurlijke fusie is door de ledenvergaderingen van Unie en ABC aanvaard: door de Unie-gemeenten met 139 stemmen voor en 7 stemmen tegen en bij de ABC-gemeenten 128 stemmen voor en 8 stemmen tegen.
  • De staf van het Baptisten Seminarium is begonnen met een verkenning naar een verbinding met de Theologische Universiteit Kampen, naast de bestaande verbintenis met de Vrije Universiteit.
  • Het team regiocoördinatoren bevordert verbinding en eenwording door middel van de start van een digitaal leerplatform voor oudsten.
  • Met CAMA Zending is een overeenkomst gesloten, waarbij deze organisatie onze gemeenten motiveert tot gemeentestichting dichtbij en ver weg bij onbereikte volken.

In de laatste uitgave van het magazine BijEen, die in november verscheen, citeerde hoofdredacteur Onno Visser in zijn inleiding Psalm 57: ‘U, Heer, zal ik loven onder de volken, over U zingen voor alle naties. Hemelhoog is Uw liefde, tot aan de wolken reikt Uw trouw’. Dat geeft een perspectief van een lovende en getuigende gemeenschap, tot Zijn eer.

Albrecht Boerrigter
Algemeen Secretaris

Naar boven
Voorwoord

Hoogtepunten van 2020

Terugblik regioavonden over vervolg Unie-ABC

In maart kwamen zo'n 50 afgevaardigden van 25 Unie- en ABC-gemeenten bij elkaar om een concept organisatieontwerp voor het toekomstige kerkgenootschap te bespreken. Dat gebeurde in Vianen en Meppel.

Missionair Café: Klein durven beginnen

Het Missionair Café is een broedplek voor nieuwe wegen om Jezus te volgen, persoonlijk en als gemeenschap. In maart was er twee keer een Missionair Café, in Oss en Amersfoort. Een van de gedeelde lessen: durf klein te beginnen.

Presentatie boek rond 175 jaar Baptisme in Nederland

Op 15 mei was het 175 jaar geleden dat de eerste baptistengemeente in Nederland werd gesticht. Ter gelegenheid daarvan presenteerden Teun van der Leer en Arjen Stellingwerf in een filmpje het boek 'Terug naar de toekomst'.

Jusitiepredikant Dorien van Bosheide op tv

Ook gevangenen worden getroffen door het coronavirus. Dorien van Bosheide, die namens ABC Gemeenten is uitgezonden als justitiepredikant, vertelde hierover in Op Adem, een tv-programma van KRO-NCRV. 

Seminariumjaar geopend met college Henk Bakker

Vrijdag 4 september werd het nieuwe collegejaar van het Baptisten Seminarium geopend. In het avondprogramma sprak Henk Bakker over Jezus in tijden van geopolitieke veranderingen. Negen studenten kregen hun diploma of certificaat.

Vrouwenwerk: nog niet ontmoeten, wel bidden

Vanwege corona kon de jaarlijkse ontmoetingsdag van het vrouwenwerk zowel in het voorjaar als in het najaar niet doorgaan. Maar de Baptisten Vrouwen Wereld Gebedsdag werd op 2 november wél gehouden.

Leerplatform voor oudsten gepresenteerd

Met een online event werd het digitale leerplatform voor oudsten officieel gelanceerd, onder belangstelling van zo'n negentig aanwezigen. Het leerplatform is een programma dat tot doel heeft om de leiding van lokale gemeenten te ondersteunen en te versterken.

Gemeenten stemmen in met bestuurlijke fusie Unie-ABC

Tijdens de gezamenlijke ledenvergadering op 18 november stemde een ruime meerderheid van de Unie- en ABC-gemeenten in met een bestuurlijke fusie. De nieuwe bestuursleden die werden gekozen zullen de beide organisaties de komende twee jaar gezamenlijk naar een volledige, juridische fusie leiden. Tot die tijd opereren de organisaties gezamenlijk onder de naam Unie-ABC

Naar boven
Hoogtepunten

2020 in cijfers

19
personeelsleden bij Unie ABC
20
nieuwsbrieven verstuurd (Unie en ABC)
9
verleende beroepbaarstellingen
11
promovendi begeleid door Henk Bakker
141
Unie-ABC-gemeenten
14
nieuwe studenten Seminarium
4
diploma’s en getuigschriften uitgereikt
1
promoties vanuit de leerstoel
18832
gemeenteleden
20
nieuwe studenten Sprekersroute
12
stagiairs in gemeenten
5
supervisietrajecten

Bijlagen

De Kroniek over 2020 geeft per maand een overzicht van de ontwikkelingen in onze geloofsgemeenschap. 

Naar boven
In het kort

Gemeenten

Korte terugblik op 2020

De coronacrisis drukte in 2020 een zwaar stempel op de Unie-ABC-gemeenten. De coronamaatregelen beïnvloedden vrijwel alle aspecten van het samen gemeente-zijn, bijvoorbeeld in het beperken van het aantal bezoekers of het volledig overgaan op online diensten, het inrichten van het kerkgebouw om de anderhalvemeter regel te waarborgen, hygiënevoorschriften, het dringende advies om niet te zingen, het maximum aantal bezoekers bij mensen thuis… In de loop van het jaar kregen steeds meer gemeenten daarnaast ook te maken met besmettingen onder gemeenteleden, wat extra zorg gaf.

Een aantal evenementen, zoals afscheids- en intredediensten en ook de Reiling Lezing in Baptistegemeente Utrecht Silo, moesten helaas tot nader orde worden uitgesteld.

Tegelijk werden gemeenten uitgedaagd om op creatieve manieren invulling te geven aan het gemeente-zijn en oplossingen voor de nieuwe uitdagingen te vinden. Een aantal voorbeelden vindt u hieronder.

ABC-gemeente Weert welkom in katholieke kerk

Toen de Christengemeente Nieuw Leven in Weert in coronatijd haar vaste locatie kwijtraakte, vond ze in een grote katholieke kerk onderdak voor de zondagse diensten. “We zijn een aantal jaren geleden ontstaan uit een vrije Baptistengemeente en een Volle Evangeliegemeente”, vertelt oudste Michiel Hollander. “We staan dus heel erg open voor contact met andere christenen; ondanks verschillen kun je zeker het gesprek aangaan en daar hebben we veel ervaring mee. We hadden al contacten met de katholieke kerk en hebben dankbaar van hun hulp gebruik gemaakt.”

De tasjes van de Baptisten in Dordrecht

‘Tasjes met inhoud’ vormden in het coronajaar een rode draad in het verbonden blijven in de Baptistengemeente Dordrecht. Raadslid Linda van Delden vertelt: “Toen in maart de eerste lockdown begon, was het daarna al snel Pasen. We brachten bij alle leden en vrienden een avondmaalstasje langs, met een handgeschreven kaart van onze voorganger Harm Jut en de benodigdheden om het Avondmaal te vieren. Dat hebben we vervolgens tot de zomer elke maand gedaan.”

'Drive through-Avondmaal' in Enschede

Na het ingaan van de intelligente lockdown in maart ging de Baptistengemeente Enschede meteen serieus aan de slag met livestream-diensten.

In het najaar was er een ‘drive through-Avondmaal’, waarbij gemeenteleden in de auto of op de fiets brood en druivensap aangereikt kregen. Het was, na lange tijd, een emotioneel weerzien voor de gemeenteleden. 

Regio Zuid: gezamenlijke online paas- en pinksterdiensten

De gemeenten van Tilburg, Eindhoven en Den Bosch vierden samen online het Pinksterfeest.

Nadat een gewone dienst vanaf 15 maart niet meer mogelijk was, wisselden de Brabantse kerken ideeën uit voor de invulling van online diensten. Daarbij ontstond het idee om met elkaar de Paasdienst in te vullen. In navolging van Pasen werd ook Pinksteren gezamenlijk online gevierd.

Stadskerk Groningen: van megakerk naar 'kerk in community's'

Door versoepeling van de coronamaatregelen konden veel gemeenten rond de zomer van 2020 tijdelijk weer in kleinere groepen bij elkaar komen voor de zondagse diensten. Voor de grote gemeenten met vele honderden tot meer dan duizend betrokkenen was dat geen optie – ze konden onmogelijk zo veel diensten per zondag houden dat iedereen nog geregeld naar de kerk kon. “Maar wij hebben ons vanaf het begin geprobeerd te focussen op wat er wél kon”, vertelt Arjan Zantingh. De Stadskerk werd in 35 community's opgedeeld. 

Harderwijk: doopfeest en jeugdkamp in coronatijd

Een strand vol zingende mensen – ‘Loof de Heer o mijn ziel’ – op zelf meegebrachte stoeltjes, anderhalve meter van elkaar. Een klein muziekgroepje. Het geluid van de golven van het Veluwemeer. Baptistengemeente Harderwijk mocht op 20 september, midden in de coronacrisis, vijf jonge mensen dopen. Een stralende dag.

Voorganger David Sies blikt erop terug, terwijl jeugdwerker Matthijs Winter vertelt over het coronaproof jeugdkamp.

Naar boven
Gemeenten

Regiowerk

Korte terugblik op 2020

‘We verlangen een gemeenschap van lokale gemeenten te zijn die God groot maakt en waarin mensen kunnen groeien in hun geloof.’ Dit citaat is deel van de missie en visie van Unie-ABC. Als team regiocoördinatoren sluiten we graag bij deze visie aan door oudsten te ondersteunen en verbindingen tussen gemeenten te bevorderen en gunnend te laten zijn. Het jaar 2020 stond voor ons in het teken van de transitie bij de verdere (personele) invulling van regio’s en bij de vorm van ondersteuning van raden.

Wouter Bandstra verving Michiel de Nooijer als teamlid, waarna we de regio’s definitief hebben ingedeeld. Elke regiocoördinator heeft een werkgebied bestaande uit twee of drie regio’s, met in elke regio tussen de zes en tien gemeenten. Eén van de middelen om de verbinding tussen gemeenten te bevorderen is een digitaal platform voor de oudsten, raadsleden van de aangesloten gemeenten. Een voorbeeld van de verbinding die tijdens de eerste toerustingsronde ontstond, was het contact tussen de oudste met het taakveld toerusting uit Baptistengemeente Arnhem-Ontmoeting en de verantwoordelijke voor toerusting in Baptistengemeente Ede Op Doortocht. Door ideeën uit te wisselen konden zij elkaar inspireren.

Dat brengt mij bij de tweede transitie, namelijk de vorm van ondersteuning van de raden van gemeenten. De toerusting gebeurde tot 2020 door middel van regionale kader- en toerustingsdagen. Sinds eind 2020 bieden we ondersteuning door middel van een digitaal leerplatform voor oudsten. Er is een basistraining voor nieuwe oudsten en modules voor diverse functies binnen de raden. In het voorjaar van 2020 is met twaalf gemeenten de opzet van het platform getest. Op grond van de evaluaties uit deze testfase hebben we onze onderwijsvisie verdiept en bijgewerkt. Voor het bouwen van het platform kreeg het team in september versterking van Ingrid de Vries, die hier samen met Gerard van der Schee verantwoordelijk voor werd. Het team ging enthousiast aan de slag, waardoor we het platform in november konden lanceren. Inmiddels is een eerste groep deelnemers met de basistraining aan de slag gegaan. We zien uit naar vruchtbare verdere ontwikkeling samen met oudsten van gemeenten!

Ontwikkelingen regiocoördinatoren

  • Een mooie vrucht van de testfase van de digitale ondersteuning was het besluit om alle oudsten kerngedachten mee te geven over kinder- en jeugdwerk en over missie, omdat deze twee takken van arbeid tot de kerngebieden van de hele gemeente behoren.
  • In augustus rondde Gretha Simonse als CHE-stagiair een boeiend onderzoek af naar het tekort van oudsten in gemeenten. De input werd geleverd door 49 gemeenten en de output is te zien in onderstaand filmpje.
  • In september ontstond een nieuwe vorm van samenwerking tussen regiocoördinatoren (RC’s) en Baptisten Seminarium. Nieuwe studenten werden in hun allereerste studieblok direct meegenomen naar de praktijk van de gemeente. Ze peilden samen met de RC's bij leden van enkele gemeenten wat het effect was van de coronacrisis op het geloof en de verbondenheid binnen de gemeente.
  • In november meldden 163 oudsten zich aan voor het Leerplatform. Het lukte om naast de reguliere ondersteuning van gemeenten de drie basismodules op tijd beschikbaar te stellen. De begeleiding van deelnemers was voor de RC's nieuw en werd actiever vanuit de wens van de deelnemers.

Plannen voor 2021

  • Doorontwikkeling: focus om gemeenten te ondersteunen via voorgangers en oudsten; lessen daaruit doorvertalen naar het digitale leerplatform.
  • Leerplatform: ontwikkelen taakmodules leerplatform voor 31 maart. Versterken van de ondersteuning aan de deelnemers van het leerplatform. Verder uitbouwen taak- en themamodules leerplatform. Evaluatie van de ervaringen met de eerste groep deelnemers en start van een tweede groep deelnemers (nieuwe oudsten) in september 2021.
  • Werving regiocoördinator als opvolger van Gerard van der Schee die per 1 september afscheid neemt.
  • Versterken wederzijds gunnende verbindingen tussen gemeenten (in een regio).

Onderzoek in gemeenten naar tekort aan oudsten

Regiocoördinatoren van Unie en ABC kregen steeds vaker signalen dat onze gemeenten met een tekort aan oudsten/raadsleden kampen. Onderzoeker en theologiestudent Gretha Simonse deed hier onderzoek naar en presenteerde de resultaten in een video.

Eerste ervaringen met Leerplatform positief

In november werd het digitale Leerplatform gepresenteerd in een online meeting. 163 oudsten gingen ermee aan de slag. Geert Hoeksema, voorzitter van de baptistengemeente De Rank Leidsche Rijn, vertelt over zijn ervaringen.


Ontwikkelingen missie & pionieren

Voor Missie & Pionieren was 2020 een jaar om de visie verder laten wortelen in de Unie-ABC-gemeenschap en een jaar van bezinning naar aanleiding van de coronacrisis. 

  • Het thema ‘Missie & Pionieren’ is uitgewerkt als onderdeel van de basismodule van het digitale leerplatform voor oudsten en voorgangers. Daarnaast is een taakmodule ontwikkeld over ‘Leidinggeven in Missie & Pionieren’ vanuit de opgedane ervaringen van de laatste tien jaar.
  • In de laatste BijEen verscheen het interview met Oeds Blok over ‘Zoekend op weg om de missie van God gestalte te geven’.
  • Voor inspiratie, gesprek en leren van elkaar werd er een Missionair Café gehouden in samenwerking met de regio Zuid bij Buurtkerk Schadewijk in Oss en bij De Rustplek in Amersfoort.
  • Op de website is een overzicht gemaakt van materialen en van zeventien pionierende initiatieven, waaronder (interkerkelijke) verkennende initiatieven in Haarlem en Pernis. Vier initiatieven ontvingen een traject van coaching en begeleiding.
  • We werkten samen met R3NEW uit Ede, Kerklab Netwerk en er was een eerste ontmoeting van een expertisenetwerk ‘Pionieren in aandachtswijken’.

Enkele initiatieven lopen door in 2021. We vullen die aan met de plannen voor 2021:

  • Een nieuwe mentorgroep pionieren is gestart met zeven deelnemers, onder leiding van Oeds Blok en Dirk Jan Riphagen. We gaan door met het trainen van pioniers om mentor te zijn in hun regio.
  • Er wordt samengewerkt met het Incarnate Network in Engeland in de workshop serie ‘Attentiveness & Action’ voor gesprek met pioniers en voorgangers over gemeente-zijn en pionieren in coronatijd, met als thema’s: niet bezorgd aanwezig zijn, digitale kerk, klimaatverandering en kerk zijn in de buurt. Oeds Blok schreef naar aanleiding van de serie enkele blogs.

In 2021 willen we met de werkgroep gemeentestichting, het Regioteam NL en vanuit het digitale leerplatform de visie voor Missie & Pionieren in de regio’s versterken, in contact met plaatselijke gemeenten.


Terugblik op 7 jaar pionieren in Rotterdam-Noord

Van 2012 tot en met 2019 ondersteunde de Unie van Baptistengemeenten een pioniersproject in Rotterdam-Noord. In het najaar van 2020 verscheen een terugblik met geleerde lessen van Sibbele Meindertsma die zeven jaar wijkdominee was in Oude Noorden.


Ontwikkelingen jeugdwerk

Voor onze jongeren en jeugdleiding is het een ingrijpend jaar is geweest om aan te blijven haken bij het jeugdwerk. Tegelijk biedt deze coronatijd ook kansen om je als gemeente te bezinnen op de betrokkenheid van de jeugd en daarbij stappen te nemen. De jeugdtrends 2021, waaraan we hebben meegewerkt, geven daar handvatten voor.

Contact met gemeenten

Gemeenten werden ondersteund en van advies betreffende het jeugdwerk voorzien. Dat verliep via regiocoördinatoren, maar nog meer via lokale jeugdwerkers, jeugdleiders en raadsleden vanuit het hele land. De intervisiegroep met jeugdwerkers zocht elkaar nog vaker op, zowel offline als zo mogelijk online, om elkaar bij te staan met ondersteuning, advies en gebed. De intervisiegroep werd uitgebreid van vijf naar zeven jeugdwerkers en binnenkort komen er nog twee deelnemers bij.

De volgende onderwerpen stonden centraal in het contact met de gemeenten:

  • Hoe betrekken we jongeren (en jeugdleiders) bij het jeugdwerk (en de gemeente)?
  • Hoe zetten we een jongerenraad op in de gemeente?
  • Welke methodieken en creatieve toepassingen zijn er voor onze jeugd?
  • Kunnen we advies krijgen voor het aanstellen van een jeugdwerker?

Door middel van gesprekken of een thema-avond konden diverse gemeenten worden ondersteund bij de Covid-19-uitdagingen. Hierbij hebben we veel kunnen aanreiken vanuit de theorie van ‘Growing Young’.

Ontwikkeling jeugdwerk binnen Unie-ABC

Een speerpunt voor 2020 was om het jeugdwerk ook binnen Unie-ABC meer op het netvlies te krijgen. Dat is gelukt voor:

  • Seminarium – Afspraak: jeugd krijgt structureel aandacht bij het vak ‘gemeentepraktijken’.
  • Permanente Educatie – Verkennende gesprekken over jeugdwerker en PE.
  • Communicatie – Artikel in BijEen door Erik Roest en twee blogs over jeugdwerk in coronatijd.
  • Digitaal leerplatform – Input voor jeugd in algemene module A. Specifieke input volgt nog.

Nationaal waren er regelmatig Zoom-meetings binnen het Innov8-netwerk om elkaar te ondersteunen. Ook hebben we meegewerkt aan de Jeugdtrends van 2021 om gemeenten hiermee te ondersteunen. Internationaal zijn er enkele Zoom-meetings geweest met onze collega’s van de European Baptist Federation (EBF) om samen te reflecteren, te delen en voor elkaar te bidden.

Het komend jaar zal er onder meer aandacht zijn voor de link tussen jeugd en regiocoördinatie en zullen we ook de specifieke modules voor het leerplatform verder ontwikkelen.

Het team

Het team regiocoördinatoren bestaat uit: Wouter Bandstra (RC Noord), Oeds Blok (gemeentestichting en pionieren), Peter Koobs (RC Noordoost), Ronald van den Oever (jeugdwerk), Gerard van der Schee (RC Noordwesten en Midden/Zuidwesten), Ingrid de Vries (digitaal leerplatform) en Albrecht Boerrigter (RC Midden/Oost)

Naar boven
Regiowerk

Baptisten Seminarium

Korte terugblik op 2020

Twee zaken kleurden het jaar 2020 in het bijzonder: de impact van Covid-19 en de interim-periode na het vertrek van Teun van der Leer als rector van het Seminarium.

Wat betreft Covid-19 was de uitdaging om het onderwijs aan het Seminarium volledig online vorm te geven, en dat soms, waar mogelijk, te combineren met fysieke contactmomenten. Die omschakeling naar Microsoft Teams en Zoom, en allerlei activerende werkvormen, is goed gelukt. Meer zorg ligt er op het vlak van de geestelijke en persoonlijke vorming van de studenten. Het napraten bij het koffieapparaat, het samen lunchen en het dagelijkse gebedsmoment met alle aanwezigen in Amsterdam vielen allemaal weg. Hoewel er absoluut ook voordelen aan het online lesgeven zitten, missen we toch sterk de fysieke leergemeenschap; het elkaar zien en de dynamiek van een echt klaslokaal.

Dan over de periode waarin we werken met een interim-rectoraat. Met deze periode beoogden we het volgende:

  • jong talent van het team ruimte geven zich verder te ontwikkelen en
  • ons bezinnen op de toekomstige positie en mogelijkheden van het Seminarium binnen het veld van theologische opleidingen.

Om met dat laatste te beginnen: we hebben met name in de eerste helft van 2020 onze plek in de bredere evangelische delta aan opleidingen bekeken. Dat proces werd mede ingegeven door een gedeeltelijke verschuiving van de studentenpopulatie van ‘baptist’ naar ‘baptistisch’ (dat wil zeggen: voortkomend uit andere evangelicale/vrijkerkelijke groepen). Ook het relatief nieuwe team van het Seminarium en de fusie tussen Unie en ABC waren belangrijke aanleidingen om het gesprek over de positionering te voeren.

Vanuit dit gesprek zijn geen grote koerswijzigingen naar voren gekomen, maar vooral een bevestiging en aanscherping van onze ambities om (1) de opleiding te verzorgen van theologen en voorgangers voor de Unie-ABC-geloofsgemeenschap (onderwijs), (2) onderzoekscentrum te zijn waar hoogwaardige kennis wordt gegenereerd over onze geloofsgemeenschap en haar bronnen (onderzoek), en (3) deze kennis van nut te maken voor de kerkelijke achterban en breder (valorisatie). Toch hebben we ook een aantal speerpunten geformuleerd. Daaronder vallen onder andere:

  • het aanhalen en verder verkennen van samenwerking met de Theologische Universiteit Kampen (TUK), naast de bestaande verbinding met de Vrije Universiteit (VU).
  • het versterken van het masteronderwijs, mogelijk door de ontwikkeling van een bredere evangelische masteropleiding.
  • het betrekken van de ABC-gemeenten bij het Seminarium, zodat de betekenis van het Seminarium voor alle gemeenten duidelijk is; en daarbij horend, het versterken van de verbinding tussen het Seminarium en het regiowerk.

Het andere doel van de interim-periode, namelijk het ontwikkelen van jong talent, is vooral gerealiseerd doordat Marijn Vlasblom (conrector onderwijs en studentenzaken) en Hans Riphagen (conrector onderzoek en academisch) ruimte hebben gekregen om een aantal coördinerende taken op te pakken en zich eigen te maken. In een teamevaluatie in de zomer van 2020 bleek dat het eerste jaar ‘zonder Teun als rector’ goed verlopen is.

Op deze wijze is aan de doelen voor de interim-periode gewerkt, terwijl het lopende werk van onderwijs (studenten voorbereiden op het voorgangerschap), onderzoek en de connectie met het werkveld (voorgangers en gemeenten) onverminderd doorging.

Het Seminarium is ook betrokken bij het internationale werk. Allereerst in verbinding met onze buren in Amsterdam, het International Baptist Theological Study Centre, waar op verschillende vlakken intensief mee wordt samengewerkt. Daarnaast is Ingeborg Janssen voorzitter van de Mission Core Group van de Europese Baptisten Federatie en zijn Kirsten Timmer en Jan-Martijn Abrahamse actief betrokken bij theologische werkgroepen van de Baptist World Alliance.

Ontwikkelingen onderwijs

Hierboven refereerden we al even kort aan de uitdagingen die de digitalisering van het onderwijs met zich meebracht, met name voor de nieuwe lichting studenten die in september begon en een half jaar lang intensief onderwijs volgde aan het Seminarium. Voor hen vond het onderwijs grotendeels digitaal plaats.

Aan de VU ging vanaf september 2020 de geheel vernieuwde bachelor van start, nu als internationale bachelor Theology and Religious Studies. Voor ons heeft dat als consequentie dat ons ‘eigen’ stukje in de bachelor nu vooral gekanaliseerd is in de derdejaars minor ‘missionair leiderschap’ (op wetenschappelijk niveau) van een half jaar. Diezelfde minor verzorgden we al op HBO-niveau. Nu is het dus ook mogelijk om hetzelfde programma te volgen aan de VU, zij het met een meer theoretische oriëntatie. Een groot voordeel is dat vrijwel alle seminariumstudenten elkaar een half jaar lang in Amsterdam ontmoeten in hetzelfde onderwijsprogramma. Studenten leren elkaar hierdoor kennen, de klassen zijn iets voller en het onderwijsaanbod is minder versnipperd. Bovendien leent de academische minor zich ook voor verdere integratie met andere universiteiten zoals de ETF en de TU Kampen.

Een van de hoogtepunten in het onderwijs was toch wel de slotdag in juni, geheel digitaal vormgegeven met de titel ‘Corona, God met ons en jij als voorganger’. Via een interactief panelgesprek dat via YouTube en chat studenten verbond met panelleden Jan Martijn Abrahamse, Daniël Drost, Reinier Sonneveld en Bettelies Westerbeek dachten studenten na over de impact van corona op kerk-zijn anno nu. Een ander hoogtepunt betrof de startdag, die we gelukkig fysiek konden beleven in Ede. Ontmoeten, informeren en diplomeren stonden centraal. Het openingscollege werd dit jaar door Henk Bakker verzorgd en droeg de titel ‘Christologie in tijden van geopolitieke veranderingen’. Maar liefst zeven studenten ontvingen hun diploma.

Onderzoek in 2020

Onderzoek is integraal onderdeel van het Seminarium; een aantal docenten, promovendi en studenten werken aan het ontwikkelen van hoogwaardige, relevante en doorleefde kennis, op verschillende gebieden. Het kan betrekking hebben op wat er gaande is in de samenleving, in de kerk, maar ook op onze bronnen en traditie. Doorleefde kennis die vervolgens ook weer een belangrijke bron vormt van het onderwijs. Twee keer per jaar komen onderzoekers samen in de kenniskring, waar zij elkaars werk bespreken.

De belangrijkste publicatie vanuit het Seminarium in het afgelopen jaar is toch wel het boek Jezus: Reconstructie en Revisie, van prof. dr. Henk Bakker. Een belangrijk boek over wie Jezus was. Het boek is erg positief ontvangen, onder andere door theologische vakgenoten uit het land. In verschillende kerken wordt het boek al gelezen in leeskringen, en in 2021 zal een cursus voor geïnteresseerden worden gegeven. 

Verder is een onderzoek van start gegaan naar de verbondenheid en geloofsidentiteit van evangelische Protestanten in Nederland. Vanuit het Seminarium en de Vrije Universiteit trekt Hans Riphagen dit onderzoek, samen met dr. Paul Vermeer van de Radboud Universiteit. Het vindt plaats in samenwerking met onder anderen de EO, stichting Opwekking en MissieNederland. De respons is erg mooi: ruim 1100 mensen vulden de online vragenlijst in, waarvan zo’n 350 uit Unie- en ABC-gemeenten. Waarschijnlijk worden rond de zomer van 2021 de eerste resultaten gepresenteerd. Er komt dan ook gelegenheid om over de uitkomsten verder van gedachten te wisselen.

Tot slot noemen we nog enkele andere vorderingen op het gebied van onderzoek. Allereerst de promotie van Yme Horjus op 11 december aan de Theologische Universiteit Kampen, over het draagvlak voor de tucht in baptistengemeenten. Daarnaast deden acht gemeenten uit Unie-ABC mee aan een studentenonderzoekje naar de effecten van corona. En aan de VU wordt door Henk Bakker momenteel de laatste hand gelegd aan een boek over getuigenis en martelaarschap in de bronnen van verschillende religieuze tradities.

In 2021 hopen we verder te bouwen aan boeiend en relevant onderzoek, met enkele verwachte promoties, bachelor- en masterscripties van studenten, de eerste publicatie in een nieuwe reeks ‘Amsterdam Studies in Baptist and Mennonite Theology’ en een Nederlandse invulling van een exemplaar van de Journal of European Baptist Studies.


Studenten onderzoeken effecten corona in gemeenten

Studenten die in september startten aan het Baptisten Seminarium maakten direct kennis met het werkveld van Baptisten- en CAMA-gemeenten. Te midden van de crisis kregen ze de opdracht om een onderzoekje uit te voeren naar de effecten van corona op het geloof en de verbondenheid in de gemeente.

Een betrokken student, een gemeente, een regiocoordinator en de docent kijken terug op het onderzoek en de contacten die daarmee gepaard gingen.

McClendonlezing over 'Kerk in de stad'

Op 13 november 2020 werd voor de tweede keer de McClendonlezing gehouden. Spreker was Ryan Andrew Newson (foto), een Amerikaans theoloog die onder andere de verzamelde werken van James McClendon heeft gepubliceerd. Hij sprak over het thema 'Leven in de stad: Baptistische theologie beoefenen in een diverse stedelijke context’. Henk Bakker blikt terug.


Blijven Leren – Permanente Educatie

In 2020 is gesproken over hoe Permanente Educatie beter kan aansluiten bij de praktijk van voorgangers. De praktijk was dat een beperkt aantal voorgangers hun Permanente Educatie (PE) registreerde, terwijl een groot aantal voorgangers aan PE doet. Hierover zijn gesprekken gevoerd met voorgangers, het seminariumteam en het College van Beroepbaarstellingen. Aan het eind van het jaar is de Regeling Permanente Educatie vernieuwd. Kern is dat de regie meer bij de voorgangers komt te liggen, dat zij zelf bijhouden wat zij aan PE doen en dit in hun jaargesprekken met de raad inbrengen. Het Seminarium legt zich toe op begeleiding van voorgangers in raden rond PE, op het ontwikkelen van een PE-aanbod en het communiceren van het aanbod van derden.

Vanuit het Seminarium werd in 2020 een trainingsdag over waarderende gemeenteopbouw georganiseerd, als deel van het onderwijsprogramma voor interim-voorgangers. Aan deze dag namen ook andere voorgangers deel. Samen met PEPredikanten (Kampen) is een leertrack Undefended Leadership georganiseerd, met Oeds Blok en Liesbeth van Tongeren als trainers.

Interim-voorgangers

Het team interim-voorgangers blijft zich ontwikkelen. Het team bestaat uit zeven interim-voorgangers en één interim-voorzitter. We zijn blij met Wieger Sikkema en Hans Ottens als nieuwe interim-voorgangers. De interim-voorgangers dienden de gemeenten in IJmuiden en Ede Siloam, vaak naast gemeenten waar zij als voorganger werkzaam zijn. Wieger Sikkema is met ingang van 2021 gestart in Arnhem-Centrum en Hans Ottens in Spijkenisse. We zijn blij met de inzet van dit team, dat tegelijk ook andere gemeenten kortdurend bijstaat.

Op de planning in 2021

Belangrijke ontwikkelingen voor 2021 zijn de werving van de nieuwe rector en de verdere verkenning van samenwerking met de TU Kampen en de ETF.

Ook staat de ontwikkeling van een project op het programma om via moderne media een dialoog te starten met gemeenten en (vooral jongere) gelovigen rondom het begrijpend lezen van de Bijbel. In de loop van 2021 zal dit project gaan starten met Marijn Vlasblom als coördinator. 

Vanuit Permanente Educatie worden verschillende leertracks georganiseerd: een online collegeserie met Prof. Dr. Henk Bakker over zijn boek ‘Jezus: reconstructie en revisie’; een online collegeserie over ‘Growing Young’ voor voorgangers en jongerenwerkers/oudsten; en twee tracks: één over geestelijke begeleiding, de andere in samenwerking met PEPredikanten over Undefended Leadership.

De docenten

Het docententeam van het Baptisten Seminarium bestaat uit: Jan Martijn Abrahamse, Henk Bakker, Albrecht Boerrigter, Daniël Drost, Wout Huizing, Ingeborg Janssen, Teun van der Leer, Hans Riphagen, Marijn Vlasblom en Hans Wulffraat.

Bijlagen

  • Bijlage 1: Publicaties en lezingen docenten
  • Bijlage 2: Overzichten opleidingsraad, Werkveldcommissie en OKBI
  • Bijlage 3: Uurdocenten
Naar boven
Seminarium

Ondersteunend bureau

Korte terugblik op 2020

Alle administratieve en financiële processen konden in 2020 ongehinderd doorgaan, aangezien die taken prima vanuit thuis door middel van goed internet, verricht kunnen worden. Daarmee zorgen de collega’s voor een stuk continuïteit voor het kerkgenootschap. We missen wel het contact met gemeenten; zo zorgen de organisatie van de Algemene Ledenvergadering die we tweemaal per jaar organiseren normaal gesproken voor de nodige contacten van de collega’s met vertegenwoordigers van gemeenten. Deze contacten zijn inspirerend en nodig voor de motivatie en het besef dat het administratieve werk nauw is verbonden aan het kloppend hart van het kerkgenootschap, namelijk de verspreiding van het Evangelie in en door de plaatselijke gemeenten.

Het ondersteunende bureau stond in 2020 voor een grote opgave om de nodige voorbereidingen te treffen voor de transitie van twee kerkgenootschappen naar één nieuw kerkgenootschap. Uiteindelijk besloten de Algemene Ledenvergaderingen van de Unie en de ABC in november 2020 tot een bestuurlijke fusie. Ter voorbereiding daarop zijn de nodige activiteiten verricht om bij aanvaarding van het voorstel per 1 januari 2021 tot een overdracht van twee besturen naar één bestuur te komen. Daarvoor moest alles gearchiveerd en bevoegdheden opnieuw ingeregeld worden, bijvoorbeeld bij banken. Ook hebben de mensen van het ondersteunende bureau gewerkt aan een nieuwe website (deze ging begin 2021 in de lucht), een nieuw (tijdelijk) logo, huisstijl en communicatieplan, en selectie en implementatie van een nieuw softwaresysteem voor het voeren van de financiële en secretariële administraties. Al met al is er enorm veel werk verzet door de mensen van het bureau, waarvoor we hen hartelijk danken. Daarnaast heeft Jan Schippers in 2020 het onderhoud van het Baptist House ter hand genomen.

Praktische hulp aan gemeenten

Het bureau heeft de gemeenten ondersteund op uiteenlopend gebied: advisering rondom Covid-19, licenties en rechten, overheidsregelingen zoals bijvoorbeeld ANBI en AVG, vertrouwenspersonen, gebouwen, verzekeringen, beroepingswerk, contracten, arbeidsvoorwaarden voor voorgangers. Een raadslid drukte zijn waardering voor die praktische hulp als volgt uit: “Vanuit onze Baptistengemeente de Open Poort hadden we een aantal lastige vragen. We zijn door gesprekken met de Unie en de onderbouwende ervaringen via de telefoon en de mail erg goed geholpen en konden weer verder.” (Gert Mik uit Nieuw-Weerdinge)

Dat de praktische hulp gewaardeerd wordt bleek uit een onderzoek dat de Algemeen Secretaris in 2020 verrichtte, naar de waardering van de gemeenten voor de dienstverlening van het kerkgenootschap. Daarin werd zichtbaar dat veel gemeenten gebruikmaken van de praktische ondersteuning. In onderstaande tabel staat vermeld van welke vorm van dienstverlening gemeenten gebruikmaken. Daaronder ziet u van welke dienstverlening men in de toekomst gebruik denkt te gaan maken.

Wat opviel in het onderzoek was dat gemeenten en raadsleden niet altijd weten welke dienstverlening het kerkgenootschap aanbiedt. Dit heeft deels te maken met de wisselingen binnen raden en de focus op de interne zaken binnen de eigen gemeente. Daarnaast communiceren we blijkbaar onvoldoende duidelijk wie we zijn, wat onze missie is en welke activiteiten we voor wie doen. Voor een deel komen we daaraan tegemoet met de start van een digitaal platform voor de ondersteuning van raadsleden. Daarnaast zal met het nieuwe bestuur een strategisch communicatieplan worden opgesteld dat samen met een fusiebesluit in 2022 aan de Algemene Ledenvergaderingen kan worden voorgelegd.

Ontwikkelingen communicatie

Qua communicatie stond 2020 grotendeels in het teken van twee zaken: corona en de fusieplannen van Unie en ABC.

Corona

Als landelijk bureau van Unie-ABC ondersteunden we de gemeenten zo veel mogelijk door de overheidsmaatregelen te vertalen naar de praktische gevolgen voor kerken, door suggesties aan te dragen voor andere (online) vormen van gemeente-zijn, coronaproof jeugdwerk en het opstellen van een coronaprotocol. Via blogs deelden verder verschillende medewerkers van Unie-ABC hun persoonlijke gedachten over het gemeente-zijn in coronatijd.

Al in maart, bij de start van de intelligente lockdown, presenteerde Unie-ABC het platform Kerkstream.nl waarop circa tachtig kerken de livestream van hun diensten aanmeldden.

Ook werden gemeenten opgeroepen hun eigen creatieve oplossingen voor bijvoorbeeld Avondmaal- en kerstvieringen via onze geloofsgemeenschap met elkaar te delen.

Fusieplannen

Om de aangesloten gemeenten bij de fusieontwikkelingen te blijven betrekken, werd onder meer via de maandelijkse nieuwsbrief regelmatig een update vanuit het bestuur gegeven. Daarnaast zijn vanaf het tweede kwartaal voorbereidingen getroffen om na de ledenvergadering van november – wanneer daarin het voorstel voor een bestuurlijke fusie zou worden aangenomen – zo snel mogelijk de communicatie van beide organisaties samen te voegen. In december namen alle medewerkers het nieuwe logo en de nieuwe huisstijl in gebruik, met ingang van januari 2021 ging de nieuwe website unie-abc.nl online en half januari verscheen de eerste gezamenlijke Unie-ABC-nieuwsbrief.

Laatste BijEen verschenen

In november verscheen de laatste uitgave van het magazine BijEen. Dit blad verving in 2019 het magazine Baptisten.nu van de Unie. Doel van BijEen was om gemeenteleden uit Unie- en ABC- gemeenten te informeren over het fusietraject en om elkaar via verhalen uit gemeenten gaandeweg wat beter te leren kennen. Het thema van het laatste nummer was: 'Samen zoeken'. 

Het team

Het team van medewerkers op het Ondersteunend bureau bestaat op dit moment uit: Albrecht Boerrigter (Algemeen Secretaris), Ria van Harten (administratief medewerker), Gerdien Karssen (medewerker communicatie), Conny van Kooy (financieel medewerker), Ingrid de Vries (financieel medewerker), Ina en Pieter Jager (vrijwilligers) en Tineke Visser (vrijwilligster).


Terugkijken op Baptisten.nu en BijEen

In november verscheen de laatste uitgave van het Unie-ABC-magazine BijEen. Dit blad verscheen drie keer en stond in het teken van kennismaking tussen Unie en ABC, in de aanloop naar de fusie. Onno Visser en Erik Roest maakten onderdeel uit van de redactie en ook van die van haar voorloper, het Unie-magazine Baptisten.nu waar zij zich jarenlang voor inzetten. Ze kijken samen terug.


Naar boven
Ondersteunend bureau

Zending en gemeentestichting

Korte terugblik op 2020

Ook voor 2020 presenteerden Unie en ABC twaalf ‘Projecten van hoop’ aan de gemeenten, met de vraag om hier maandelijks via het collecterooster voor te collecteren of zich bijvoorbeeld aan één of enkele projecten te verbinden. Daarbij gaat het om projecten die vanuit het wereldwijde baptisten- en CAMA-netwerk worden aangedragen. Veel gemeenten gaven hier op hun eigen manier vorm aan. Ook op deze plek willen we u allen hartelijk danken voor uw bijdragen! Fijn dat we op deze manier als geloofsgemeenschap onze verbondenheid met broeders en zusters ver weg en dichterbij handen en voeten kunnen geven.

Op de gezamenlijke Algemene Ledenvergadering van Unie en ABC werd ingestemd met een voorstel om een samenwerkingsovereenkomst met CAMA Zending te sluiten. Deze organisatie zal met ingang van 2021 de communicatie met en over de projecten voor ons verzorgen en onze gemeenten stimuleren om zending en gemeentestichting op hun radar te houden. In het laatste kwartaal kon de overdracht hiervoor van start gaan.

Directeur Boudewijn van Schoonhoven stelde zijn organisatie in een video aan de Ledenvergadering voor.

Noodhulp

In 2020 hebben we twee noodhulpacties gehouden.

In april zamelden we geld in voor coronaslachtoffers wereldwijd, om onze baptisten- en CAMA-partners te ondersteunen die zich specifiek inzetten voor getroffenen van het virus in landen waar de medische zorg en het sociale stelsel slechter zijn dan in Nederland. We konden bijdragen overmaken naar projecten in Libanon, Senegal en Turkije.

In augustus werd de Libanese hoofdstad Beiroet getroffen door een zware explosie in de haven. Daarbij vielen zo’n 200 doden en 6000 gewonden. Ook een groot deel van de stad raakte zwaar beschadigd, waardoor honderdduizenden mensen dakloos raakten. Onze Libanese partner kwam onmiddellijk in actie om noodhulp te verlenen. Ook de CAMA-kerk in Beiroet had hulp nodig. De gemeenten droegen hier maar liefst ruim 30.000 euro aan bij!

Overzicht gefinancierde projecten

Hiernaast vindt u een beknopt financieel overzicht van wat we in 2020 zoal hebben kunnen geven aan diverse projecten. Het geeft een beeld van wat we als Unie-ABC-gemeenschap 'naar buiten toe' doen. Voor een financiële verantwoording van de baten en de lasten verwijzen we naar de jaarrekening.

Naar boven
Zending en gemeentestichting

Financiën

Cijfers en toelichting

Het begrotingsjaar 2020 is voor de Unie afgesloten met een positief resultaat van ruim € 15.000,=. Dit resultaat is beter dan begroot.

Het resultaat over 2020 kan samengevat als volgt weergegeven worden.

Unie:

De Unie heeft in 2020 een legaat ontvangen van € 150.000,=. Door dit legaat hebben we zelfs meer kunnen doen dan verwacht. Zo kon er extra geïnvesteerd worden in de opzet van een digitaal platform voor de ondersteuning van nieuwe raadsleden.

In de staat van baten en lasten zijn de niet-begrote bedragen voor zending opgenomen: € 120.000,= baten en ruim € 140.000,= lasten.

Personeelsformatie

Begin 2020 bedroeg de totale personeelsformatie 6,4 fte. Per eind 2020 was dat 6,1 fte: 

ABC:

(De jaarrekening moet nog worden gecontroleerd door kascontrolecommissie.)

Naar boven
Financiën

Nieuwsbrief

Vul hier je e-mailadres in om onze nieuwsbrief te ontvangen! Staat u al ingeschreven bij de nieuwsbrief van de Unie- of ABC gemeenten? Dan hoeft u zich niet opnieuw aan te melden.

Adressen

Baptist House
Postjesweg 150
1061 AX Amsterdam

Tel. Algemeen:
020-2103023
Tel. Seminarium:
020-2103024
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Kom in contact

© UNIE-ABC. Een fusie tussen de Unie van Baptistengemeenten en de ABC gemeenten in Nederland.

Alle Rechten Voorbehouden

Tot slot