Doel én middel

De fusie is zowel een doel als een middel. We verlang(d)en ernaar om één te zijn in Christus, om dat doel waar te maken waar Jezus in zijn laatste uur hartstochtelijk om bad: dat we allen één zijn, zodat de wereld ziet wie Hij is. Dat betekent natuurlijk niet dat we in alles hetzelfde denken, maar wel dat het feit dat wij kinderen van de Allerhoogste zijn alle verschillen overstijgt. En dat we elkaar in alles mogen liefhebben. Dat doel vormgeven stopt niet bij het fusiemoment, maar gaat door.

De fusie is ook een middel, om met vereende kracht door te gaan met ons werk om elkaar als gemeenten te helpen, toe te rusten, te inspireren en te motiveren. En daar hebben we ons het afgelopen jaar als collega’s weer op verschillende manieren voor ingezet. Met het opleiden van voorgangers en sprekers, met de Summerschool en studiedagen op het Seminarium. Met ondersteuning van voorgangers en raden door de regiocoördinatoren, in ontmoetingen een-op-een, tijdens de regioavonden en ALV’s. Met het werk achter de schermen om gemeenten praktisch te helpen met ANBI, UBO, BUMA, werkgeverzaken, enzovoort. Met informatie delen over onze gemeenschap en de verbindingen daarbuiten via mail en website.

Unie-ABC-app gelanceerd

De Kroniek over 2023 geeft per maand een overzicht van de ontwikkelingen in onze geloofsgemeenschap. 

Met ons team van zes regiocoördinatoren (RC) die elk een dag per week voor Unie-ABC werken mogen we 130 gemeenten waar nodig ondersteunen en met elkaar verbinden. Daarnaast is Oeds Blok coördinator Pionieren en doet Ronald van den Oever - behalve het regiowerk - één dag per week jeugdwerk. Ingrid de Vries verzorgt de ontwikkeling en het beheer van het Leerplatform.

Eind dit jaar hebben we afscheid genomen van Christiaan Bakker (regio Zuid). Er was niet direct een opvolger. Paul Wiersma is op 1 januari 2024 begonnen als RC voor de regio Noordwest (Noord-Holland en Almere) in plaats van Peter Stoter, die de coördinatie van de interim-voorgangers gaat overnemen.

Naast persoonlijk een-op-eencontact bij adviesvragen, relatiebeheer en soms ook conflictbemiddeling, organiseren we met het team twee keer per jaar de regioavonden. Dé momenten om gemeenten in de eigen regio beter te leren kennen. Elke regio heeft dan ook een eigen (deel)programma.

Als team komen we één keer per jaar live bij elkaar. Dit jaar waren we te gast bij de (vier) baptistengemeenten in Hoogeveen. Elke dinsdagmorgen van negen tot half tien zien we elkaar (samen met de kantoorcollega’s) online en bidden we samen voor onze geloofsgemeenschap.

Hieronder volgt van elke regio een kort voorbeeld van het werk dat is gedaan.

"Persoonlijk houd ik van snelheid en grote sprongen. Het regiowerk is echter een beweging die tijd nodig heeft, zoals gist in een hoop deeg – na verloop van tijd zie je dat het overal is doorgedrongen. Door dit proces van betrokkenheid ontstaan wederkerende verbindingen. De zichtbare hoogtepunten zijn de regio-ontmoetingen in het voor- en najaar, waar raadsleden uit steeds meer gemeenten aanschuiven. Dit zijn hoopvolle ontmoetingen, waarbij we een gedeeld verlangen proeven: bouwen aan een levende gemeente. Er waait een ‘nieuwe wind’ die op steeds meer plekken wordt opgemerkt. Het is een voorrecht als ik bij ‘raadstafels’ mag aanschuiven en zie hoeveel liefde er is voor Christus en zijn gemeente. Ook proberen we met ‘voorgangers in noord’ zo veel mogelijk verbinding te leggen tussen voorgangers. Ik ben dan ook blij met nieuwe gezichten, zoals Henk Noordhuis van Baptistengemeente Appingedam en binnenkort ook Arno van Engelenburg in Baptistengemeente Delfzijl. Ik nodig u van harte uit om erover mee te denken hoe we de gemeenten kunnen versterken. Graag schuif ik binnenkort eens in uw gemeente aan!"

"Onder regio Noord valt Friesland, met daaronder een gebied dat zich uitstrekt van Lelystad tot en met Zwolle. Een prachtig gebied om werkzaam in te zijn. Van de kust tot het laatste stuk van de rivier de IJssel. De regio is divers met grote gemeenten, zoals Stadskerk Leeuwarden en de Baptistengemeenten Meppel en Kampen. Maar er zijn ook kleinere, zoals in Workum, Heerenveen en Drachten. Ieder met hun eigen dynamiek. Je merkt dat het in alle gemeenten vaak hard werken is om alle functies bekleed te krijgen. Wat mooi om dan te mogen wijzen op onze prachtige Unie-ABC die graag ondersteunt, meedenkt en toerust. Als gemeente ben je niet alleen, we hebben elkaar (iets dat we graag delen op de regioavonden) en wat prachtig dat we ons samen als gemeenten, elkaar herkennend in de doopvisie, gedragen mogen weten door onze Heer. Samen staan we sterk."

"Enkele belangrijke ontwikkelingen uit deze regio wil ik hier noemen. Te beginnen met een positieve stap: de start van een intervisiegroep in Amsterdam. Een gemêleerd en internationaal gezelschap van voorgangers komt bij elkaar onder leiding van oud-voorganger Ab Goldberg. Fijn dat we elkaar zo kunnen bemoedigen en ondersteunen. In de regio waren afgelopen jaar drie gemeenten met een bestuurscrisis. Als regiocoördinator probeer je daarin een luisterend oor te bieden en soms te adviseren. Het waren intense periodes voor de betrokken gemeenten en de betrokken raadsleden en voorgangers.

We namen afscheid van Baptistengemeente Amsterdam-West en begroetten de Alliance Church uit Hoofddorp als lid. We zijn blij met Paul Wiersma die per 1 januari 2024 in deze regio is gestart. Hij woont daar zelf ook, daardoor kan hij de gemeenten beter ondersteunen."

"Tijdens de regioavond in het najaar van 2023 dachten we – samen met Teun van der Leer – na over de vraag hoe je als raad gemotiveerd blijft. Dat onderwerp speelt in behoorlijk wat gemeenten. Soms is het moeilijk nieuwe raadsleden te vinden. En maar al te vaak ben je blij wanneer alle taken kunnen worden vervuld. Maar raad zijn is zo veel meer! Het was bemoedigend om naar aanleiding van de discussie nieuwe tools in handen te krijgen.

Regio Midden-West is een spannende regio. Geloof komt in het westelijk deel van Nederland steeds verder van mensen af te staan en nogal wat gemeenten hebben met krimp te maken. Tegelijkertijd zien we dat God heel mooie dingen aan het doen is. Het zijn kostbare momenten wanneer mensen hun leven aan de Heer geven. Het is een zegen wanneer gemeenten de weg omhoog hebben gevonden. En we zijn met een paar gemeenten aan het dromen over het stichten van een nieuwe gemeente in regio Haaglanden."

"Ik kijk dankbaar terug op de positieve ontwikkelingen in de gemeenten (26) in onze regio. Veel gemeenten zitten in een leerproces dat door diverse gebeurtenissen (zoals corona) extra is geïnspireerd en gestimuleerd. Dat gaat vaak ook gepaard met groeipijn en soms met vallen, maar gelukkig ook altijd weer met opstaan. De regioavonden van het vorige seizoen over ‘Samen Jong’ werken nog door in een paar gemeenten. Hier zijn we bij betrokken. Andere thema’s waarover we in gesprek zijn geweest zijn onder meer veilige gemeente, eigen gebouw, gastsprekers, conflicten, missie en leiderschap. Gemeenten zoeken ook regelmatig hulp bij elkaar. Als Unie-ABC waren we in onze regio regelmatig betrokken bij het beroepingsproces van een nieuwe voorganger in meerdere gemeenten. Daarvoor is een praktische handleiding beschikbaar. Twee gemeenten hebben onder leiding van het Seminarium met plezier en inspiratie gewerkt met de Millennial Challenge (Baptistengemeenten Amersfoort en Enschede) en hebben met verschillende generaties geleerd om de Bijbel met een frisse blik te lezen. Via CAMA Zending zijn er diverse gemeenten een inspirerend partnerschap aangegaan met een gemeente in het buitenland. Op het Digitaal Leerplatform is er bemoedigend contact geweest met raadsleden en leiders van gemeenten. Ik vind het zelf ook superstimulerend om met onze nieuwe gemeenten in de regio op te trekken en met hen in gesprek te zijn. Met een open en ontdekkende houding en een groot verlangen om samen op te trekken gaan we achter Christus aan!"

Op het moment van schrijven is regio Zuid vacant, want Christiaan Bakker is aan het eind van het jaar aan een nieuwe baan begonnen. Uit zijn laatste verslag een aantal ontwikkelingen.

"Het is vrij rustig in de regio; dat is zeker een dankpunt. Ik heb het idee dat de meeste gemeenten in rustig vaarwater zitten. Net na de zomer hadden de meeste gemeenten een startdag of zelfs een startweekend. Ik mocht een ochtend aanwezig zijn op het gemeenteweekend van Parousia Den Bosch en ervaarde een heel goede sfeer. Over het algemeen denk ik dat we dankbaar mogen zijn voor stabiele situaties in de kerken in het zuiden, tijden van groei en raden die ‘werken’.

Een aandachtspunt is dat er nog maar zes gemeenten over zijn met een vaste voorganger, waar dat er drie jaar geleden nog tien waren. Daarnaast zijn er geen kerkelijk werkers meer actief. Er wordt nagedacht over betaalde krachten die voor een specifieke taak of een bepaalde doelgroep worden ingezet of juist om het missionaire meer vorm te geven.

Er was dit jaar een mooie netwerkontmoeting met (missionaire) leiders van de meeste kerken/organisaties in het zuiden: PKN, NGK, Leger des Heils, Alliance Nederland, Youth for Christ, CGK en een aantal andere. Daarin werd besproken wat er in de verschillende kerken gebeurt aan missionaire initiatieven en hoe we daarin van elkaar kunnen leren."

"Er functioneren op dit moment zo'n vijftien pioniersplekken binnen Unie-ABC. In 2023 werd door een hbo-student psychologie onderzoek gedaan naar de communicatie tussen bestaande gemeenten en pioniersplekken. Daaruit komt het advies om samen een format te maken dat bestaande gemeenten en pioniersplekken kan helpen om onderlinge afspraken en verwachtingen te verhelderen.

Zes pioniers zijn bij elkaar geweest voor vier ontmoetingen van intervisie en om van elkaar te leren. De pioniersplek Bless Oude Noorden Rotterdam is in 2023 gestopt. We hebben teruggekeken op de oogst van vele – ook blijvende – relaties in het Oude Noorden en het getuigenis van het Evangelie hierin. De Baptistengemeente Haarlem heeft een gezamenlijk plan voor een pioniersplek ontwikkeld in aansluiting op het werk van Het Open Huis in Haarlem (Christelijk Gereformeerd). Op dit moment wordt een pionier voor dit werk gezocht. Verder heeft de Baptistengemeente Pernis besloten tot een pioniersplek vanuit de bestaande gemeente, de Buurtkerk Pernis. Ook in Burgum en in Kampen (Dronten en IJsselmuiden) zijn bemoedigende ontwikkelingen te melden van gemeentestichting en gemeente-ontwikkeling.

Aan het Seminarium heb ik samen met Henk Bakker het vak Pionierend Leiderschap gegeven. In juni 2024 verschijnt het boek Wakker in Gods wereld – Kerkzijn in de eenentwintigste eeuw, dat ik samen met Jack Barentsen aan het schrijven ben."

"De input tijdens onze regioavonden (en al eerder) van ‘Samen Jong’ werpen voorzichtig hun vruchten af in gemeenten. Er komen berichten binnen van gesprekken in gemeenten met jongere generaties en nieuwe betrokkenheid van jonge generaties in diverse gemeenten. Soms kan dat ook spanning geven, want het kan pijnlijk zijn om vertrouwde manieren te veranderen of zelfs los te laten. Het maakt me altijd dankbaar als er wederzijds begrip ontstaat met een gevende houding, zodat alle generaties de ruimte krijgen. Dit komen we tegen in onze gesprekken in gemeenten en tijdens onze Professionele Leergemeenschap in Samenwerking met de CHE en de PThU. Een klein positief voorbeeld in Baptistengemeente Harderwijk zijn de spellen na de samenkomst waarbij er verbinding is tussen jongeren onderling en voorzichtig ook tussen generaties.

Ons contact met de intervisiegroep van jeugdwerkers is er regelmatig via de appgroep en we streven naar twee keer per jaar op locatie. We wisselen ideeën uit over de betrokkenheid van jongeren in gemeenten en specifiek ook op plekken als de zondagmorgendienst. Er is verder regelmatig contact geweest met gemeenteleiding over onder meer methodieken, thema-avonden en het wel of niet aanstellen van een betaalde jeugdwerker. In twee gemeenten (Enkhuizen en Meppel) zijn er afgelopen jaar nieuwe jeugdwerkers aangesteld. In ons interkerkelijk netwerk van Missie Nederland zijn er positieve ontwikkelingen; zo mochten we op Opwekking samen met Baptistengemeente Sneek meewerken aan het Samen Jong-seminar. Via Missie Nederland zijn we in oktober gestart met De Jeugdtrends 2024 die na Pasen worden gepresenteerd. Met CAMA Zending werken we samen om jongeren te betrekken bij de zendingsreizen; we zijn in Europa ook verbonden met EBF-Youth, die weer is opgekrabbeld na een moeilijke coronaperiode. Jeugdwerk is kostbaar en kwetsbaar in onze gemeenten. Toegewijde jeugdleiders en betrokken gezinnen zijn zeer belangrijk. Wilt u blijven danken en bidden voor wijsheid en verbinding tussen alle generaties in de gemeente?"

Het team regiocoördinatoren bestaat op dit moment uit: Wouter Bandstra (Regio Noord), Oeds Blok (gemeentestichting en pionieren), Harm Jut (Regio Midden-Zuidwesten), Jaap Ketelaar (Regio Zuid), Peter Koobs (Regio Noordoost), Ronald van den Oever (jeugdwerk en Regio Midden-Oost), Ingrid de Vries (Digitaal Leerplatform) en Paul Wiersma (Regio Noordwest).

Het Ondersteunend Bureau kreeg in 2023 te maken met ziekte van twee medewerkers. We zijn dankbaar dat desondanks het meeste werk door kon gaan, waaronder de organisatie en ondersteuning van evenementen, het verschijnen van communicatie-uitingen en het contact met gemeenten via telefoon en mail. Toch was het natuurlijk een fijn moment toen het team uiteindelijk weer compleet was.

Het kantoor heeft de gemeenten in 2023 ondersteund op uiteenlopend gebied: advisering rondom licenties en rechten, overheidsregelingen zoals bijvoorbeeld AVG en UBO, vertrouwenspersonen, gebouwen, verzekeringen, beroepingswerk, contracten en arbeidsvoorwaarden voor voorgangers. Verder konden gemeenten een beroep doen op het kantoor bij het aanvragen van eHerkenning, noodzakelijk om zaken te doen met instellingen zoals UWV, Belastindienst en Stadskantoor. Daarnaast worden de gemeenten ook af en toe benaderd met een verzoek: bijvoorbeeld om hun ANBI-gegevens op de website te actualiseren en de statistieken van hun gemeente door te geven. We realiseren ons dat het soms even een klusjes voor secretaris of penningmeester is om hieraan gehoor te geven, maar we hebben dergelijke informatie echt nodig. Dus hartelijk dank voor ieders medewerking! 

Organisatie evenementen

Een ander belangrijk onderdeel van het werk betreft het (mede) organiseren van evenementen, zoals de de leidersconferentie, de regioavonden en de twee Algemene Ledenvergaderingen - waaronder in 2023 natuurlijk het behoorlijk uitgebreide fusiefeest. Denk bij de werkzaamheden bijvoorbeeld aan contact leggen met locaties en catering, het onder de aandacht brengen van de evenementen bij de gemeenten en het aanmaken en beheren van digitale aanmeldformulieren en financiële afwikkeling. 

Communicatie

Qua communicatie werd er in 2023 onder meer nagedacht over een strategische aanpak voor 'na de fusie': wat willen we als nieuwe fusieorganisatie uitstralen en communiceren, wie willen we bereiken en welke middelen zetten we daarvoor in? Een belangrijke conclusie daarbij was dat we graag meer gemeenteleden bij het landelijk kerkgenootschap willen betrekken. Een nieuwe ontwikkeling in dat kader betrof de lancering van de Unie-ABC-app tijdens het fusiefeest. Met deze app hopen we enerzijds dat de geloofsgemeenschap als geheel dichter bij de gemeenteleden komt omdat we mensen op een laagdrempelige manier kunnen bereiken, en anderzijds dat gemeenten elkaar beter leren kennen en de verbondenheid toeneemt. In verschillende groepen binnen de app kunnen deelnemers zelf bijdragen delen, waaronder gemeentenieuws, dank- en gebedspunten, praktische hulpvragen en initiatieven op het gebied van pionieren, jeugdwerk en zending. Op het moment van schrijven (maart 2024) telt de app 480 leden en worden er zeer regelmatig diverse berichten gepost. Een bemoedigende ontwikkeling! Voor 2024 wordt een nieuw Unie-ABC-magazine gemaakt, met vooral veel nieuws uit gemeenten.

Verder verschenen er in 2023 negen nieuwsbrieven, diverse informatieve mailingen aan de secretarissen en enkele specifieke mailingen naar penningmeesters en voorgangers. Ook werd de website up to date gehouden en kon men onze nieuwsberichten ook via twitter, facebook en instagram volgen.

Financiën

Ook de financiële taken binnen Unie-ABC vallen onder het Ondersteunend bureau. Denk hierbij aan de verwerking van contributies, giften en facturen, en aan de taken rondom de jaarrekening - elke keer een hele klus.

Het team van medewerkers op het Ondersteunend Bureau bestaat op dit moment uit: Peter Stoter (Algemeen Secretaris), Natanja Corsèl (officemanager), Gerdien Karssen (medewerker communicatie) en Ingrid de Vries (financieel medewerker).

Eind 2022 hebben we de begrotingen van Unie en ABC apart met elkaar vastgesteld. Nu de fusie een feit is, presenteren we het resultaat van 2023 als één geheel, alsof we per 1-1-2023 al gefuseerd waren. De begroting 2023 betreft dus de Unie- en ABC-cijfers bij elkaar opgeteld. En datzelfde geldt voor de vergelijkingscijfers van het resultaat over 2022.

We presenteren hieronder inkomsten en uitgaven van Unie-ABC en de balans. De balans geeft inzicht in de bezittingen en schulden van een organisatie. We geven hier een beknopte samenvatting met een toelichting van de belangrijkste punten. De volledige jaarrekening met meer details is desgewenst op te vragen bij de Algemeen Secretaris.

De jaarrekening is beoordeeld door Van Ree Accountants en geeft een betrouwbaar beeld van de financiële situatie van Unie-ABC.

Toelichting bij het resultaat ten opzichte van de begroting:

1. Inkomsten
   De bijdrage van gemeenten is lager dan begroot; de belangrijkste oorzaak daarvan was de opzegging van Stadskerk Groningen. De rente-inkomsten van onze spaarrekeningen was juist weer hoger. De huurinkomsten waren voorzichtig begroot en zijn ook hoger uitgevallen.
   De overige inkomsten zijn niet begrote posten die een op een doorbelast worden: de overlijdensrisicoverzekering voor voorgangers (ORV) en de Aquilae Leidersconferentie. Ook de giften voor derden (Noodfonds en zendingsprojecten) worden doorgestort en, gezien het onzekere karakter, niet in de begroting meegenomen, omdat ze nauwelijks invloed hebben op ons resultaat.
   
   Het Seminarium wist ook meer middelen binnen te halen dan begroot. De overheidsbijdrage werd verhoogd, er kwam onverwacht extra geld binnen vanwege een promotie en we ontvingen subsidie voor de Millennial Challenge.
   
   
2. Uitgaven
   Bij de ondersteuning zijn extra kosten gemaakt voor de fusie, zoals de notaris (12k onder administratie) en het fusiefeest (9k onder activiteiten). Deze kosten zijn vervolgens onttrokken uit de harmonisatiereserve. De kosten van de Aquilae Leidersconferentie vallen ook onder activiteiten.
   Zoals in de ALV van maart besloten is, wordt niet meer afgeschreven op het Baptist House (28k onder huisvestingskosten), wel op de inventaris.
   Onder overige kosten vallen de Buma-licenties (begroot), ondersteuning van gemeenten (uit Solidariteitsfonds) en de ORV (doorbelast aan gemeenten).
   De regiowerkkosten vallen in 2023 mee, de invulling van een regiocoördinator Noordwest is pas per 1/1/2024 gerealiseerd.
   Bij het Seminarium is de bijdrage voor de McClendon Chair lager uitgevallen. Dat komt door een verbeterd contract dat voor de komende jaren is afgesloten met de VU. De diverse kosten vallen hoger uit. Dit betreft 12k voor onderzoek ten laste van het Fesisserfonds en de Missie.nu-dag.

Het resultaat (-81.885€) is iets beter dan begroot (-96.287€). Dat lijkt nog een groot verlies, maar er is onderaan de streep -20k€ toegevoegd aan de continuïteitsreserve en +145k€ onttrokken aan fondsen en reserves (zie toelichting balans).

Toelichting bij de balans:

We schrijven niet meer af op het Baptist House (de stenen en grond), wel op de inventaris en onderhoud/verduurzaming. We hebben in 2023 een bedrag van 200.000 euro uitgeleend aan de Baptistengemeente Alphen a/d Rijn Noord voor de aankoop van een gebouw en 32.500 euro aan BG Arnhem-Centrum voor verduurzaming.
De overige vorderingen betreft voornamelijk de afrekening met de VU over 2023.

De toevoeging aan fondsen betreft voornamelijk een verhoging van de continuïteitsreserve. Die is gelijk aan een jaar salarisverplichtingen en dat bedrag stijgt o.a. met inflatie.

Op verzoek kan de volledige jaarrekening met de beoordelingsverklaring van de accountant en verdere details bij de Algemeen Secretaris worden opgevraagd.

Personeelsformatie

Begin 2023 bedroeg de totale personeelsformatie 6,6 fte. Per eind 2023 was dat 6,2 fte.