Een grote groep mensen trekt richting een klein Fries dorp aan de rand van het IJsselmeer. De meesten van hen zijn in het zwart gekleed. De zon schittert op het water, een lijnbus rijdt voorbij alsof er niets is veranderd deze week. Ze passeren een boerderij waar twee Friese paarden tot stilstand komen om de stoet in zich op te nemen. Er wordt weinig tot niet gesproken – een rustpunt in een hectische week.
Ik heb Jezus gezien – dat wilde ik eigenlijk boven deze blog zetten. Maar dat zou lijken op zo’n sensationele clickbait-kop, waarvan je altijd teleurgesteld moet concluderen dat je met een valse belofte naar het artikel bent gelokt. En toch: ik heb Jezus gezien tijdens het Missieweekend dat we als geloofsgemeenschap begin deze maand mochten beleven. In de getuigenissen van de verschillende sprekers, pioniers, evangelisten die vertelden over hun werk en missie. En het heeft me zo bemoedigd dat ik me afvraag waarom we elkaar niet vaker vertellen over waar we God aan het werk zien in deze wereld.
'Zending ver weg ... of toch dichtbij?' Dat was het onderwerp van mijn korte preek in onze gemeente afgelopen zondag. Het was zendingszondag. Zending of missie is bij mij de laatste maanden een terugkerend onderwerp. Een goede zaak, we zijn immers baptisten- en CAMA-gemeenten: missie staat hoog in ons vaandel. Het Unie-ABC-thema deze jaren is niet voor niets 'Laat het Licht zien'! Het is ons belangrijkste bestaansrecht om de volken te onderwijzen, hen te dopen en Jezus bekend te maken. Die volken waren tot voor kort ‘ver weg’, maar tegenwoordig ook heel vaak ‘dichtbij’. Om precies te zijn: een paar smartphone-kliks weg. En ook fysiek dichtbij: neem maar een kijkje in dorpen, steden en in AZC’s. Wát een kansen!
De beste gedachten daar kom je niet op, die komen tot je. Iets treft je ineens, met een helderheid van inzicht waar je verrast van bent, stil van wordt. Alsof je zojuist iets wezenlijks op het spoor bent gekomen.
Zo zat ik onlangs in de auto terug van een Challenge, onderdeel van het project Begrijpend Leven. In een Millennial of Jongvolwassen Challenge committeert een groep zich voor 10 ontmoetingen aan het uitdiepen van een gezamenlijke vraag en het aanleggen ervan op een centrale passage uit de Bijbel. Als onderzoeker binnen het project Begrijpend Leven loop - of beter gezegd, rijd - ik deze challenges af om een duidelijk beeld te krijgen van wat er nou gebeurt wanneer mensen in gezamenlijkheid de Bijbel openslaan op zoek naar antwoorden voor de vragen die het leven opwerpt.
Enerzijds zou je kunnen stellen dat dit vragen is naar de bekende weg. Immers, we leven met een duidelijke schriftverwachting: we geloven dat God spreekt, door Zijn Woord. Daarbij kennen we een duidelijke Godsverwachting: we verwachten dat Hij aanwezig is in zulke ontmoetingen (lees Mattheus 18:20). En toch is het niet altijd klip en klaar, koek en ei. Toch ‘werken’ sommige ontmoetingen wel en anderen niet. Toch ervaren we de ene keer veel duidelijker dat de Bijbel ‘spreekt’ en dat we iets waarnamen van van Zijn aanwezigheid.
En in de auto trof me iets.
De gedachte die in me opkwam was dat er veel in zulke ontmoetingen gelegen is aan tijd en ruimte; aan de beschikbaarheid van tijd en aan de afbakening van ruimte; aan het vermogen van de groep om in deze apart gezette tijd-ruimtelijkheid aandacht te hebben voor elkaar, ontvankelijk te zijn voor hoe het leven pijn en moeite opwerpt en vraagtekens oproept bij de ander; toestaan dat de verhaallijnen in het narratief van je eigen leven doorweven raken met de verhaallijnen van een ander en de verhaallijnen uit de schrift. Dan kun je denk ik spreken van een tijd-ruimtelijkheid waarin Christus aan ons openbaar wordt in de ontmoeting met elkaar en in de gezamenlijke zoektocht naar de zeggingskracht en duiding van Zijn Woord.
Zo’n ontmoeting in tijd en ruimte gebeurt dan ineens. Het komt tot je, als iets wezenlijks en echts. Het enige wat je deed was het wijden van de tijd en ruimte aan God en aan elkaar. Je gaf je aandacht, je intentionaliteit, in het moment en in de ruimte. En toen gebeurde het ‘gewoon’.
Het klinkt zo gemakkelijk. Terwijl ik het, eerlijk gezegd, in het alledaagse al zo moeilijk vind om met aandacht in het moment en in de ruimte te zijn. Om aanwezig te zijn. Er is zo’n ellendig elektronisch device dat dagelijkse mijn aandacht kaapt. Een smartphone die me, hoewel ik lijfelijk aanwezig ben, keer op keer opslokt in een digitale tijd-ruimtelijke tussendimensie. Als ik niet oppas vul ik elk loos moment gedachteloos op met die veegmachine, dat aan mijn hand vergroeide doom-scroll-ding. Zou het kunnen dat de mate waarin ik mijn aandacht laat kapen omgekeerd evenredig is aan de mate waarin ik ontvankelijk ben voor echte ontmoeting met God en de ander? En als dat zo is, welke keuzes heb ik dan te maken om beschikbaar aanwezig te zijn in mijn gezin, op mijn werk, in de gemeente?
Ik ben maar vast begonnen om mijn iPhone overdag zoveel mogelijk boven te laten liggen. Zodat ik weer bewust mijn aandacht kan geven in het moment op de plek waar ik daadwerkelijk ben. Zodat ik geraakt kan worden.
Volgens mij ben ik iets wezenlijks op het spoor.
Bart de Zwaan is medewerker van het Seminarium en onderzoeker voor de JoVo Challenge.
Het lijkt zo vanzelfsprekend. Contact maken met mensen. In een wereld waarin we alle communicatiemogelijkheden hebben zou dat eenvoudig moeten zijn. En tegelijk zien we juist zo vaak het tegenovergestelde gebeuren.
Deze week zijn er verkiezingen in Nederland. Met stijgende verbazing kijk ik naar alle debatten op de verschillende televisiezenders. Iedereen probeert zijn of haar punt te maken. Begrijpelijk. Maar tegelijkertijd ontaardt een debat vaak in een eindeloos gekrakeel waarin niemand naar elkaar luistert, en niemand elkaar lijkt te willen begrijpen. En de reactie van veel mensen is dan ook voorspelbaar: die hele politiek is één grote janboel. Politici staan de laatste tijd steevast hoog in de top van meest onbetrouwbare mensen.
Contact maken met mensen. Waarom eigenlijk? Hoe belangrijk is het? Soms wordt je onverwacht met de neus op feiten gedrukt. Deze zomer waren we op vakantie in Engeland. Een prachtig land met heel beschaafde mensen. Engelsen zijn ongelofelijk aardig en vriendelijk. En natuurlijk zeer hoffelijk. En eigenwijs. Eén van de eigenwijze dingen is dat in tegenstelling tot de rest van Europa Engelsen links op de weg rijden. Dat is op zich niet zo moeilijk. Gewoon achter je voorganger aanrijden. En op de grote wegen zijn allemaal gescheiden banen, dus dan merk je er helemaal niets van. In de stad wordt het toch iets anders. Daar begonnen mijn vragen.
De steden in Engeland kennen eindeloos veel rotondes, maar soms kom je op gelijkwaardige kruisingen. Mijn vraag was: Wie heeft er op een gelijkwaardige kruising voorrang? In Nederland is natuurlijk de regel: Rechts heeft voorrang. Maar hoe zit dat als je links rijdt? Gelukkig hebben we internet. Ik zal maar citeren wat een officiële website als antwoord op mijn vraag gaf. Op een gelijkwaardige kruising in Engeland zijn er geen vaste regels. Zoek oogcontact met elkaar en geef elkaar de ruimte. Meestal gaat degene die het eerst op de kruising is voor.
Wat een briljante oplossing van die Engelsen. Zoek oogcontact en kom er samen uit. Dat geldt voor het verkeer, maar dat kun je natuurlijk doortrekken naar allerlei terreinen. Zoek oogcontact en kom er samen uit! Het geldt voor politiek en het landsbestuur. Het geldt ook voor bezig zijn in gemeenten. Zoek contact en kom er samen uit. Wat voorkomt dat veel. En wat helpt ons dat de goede richting op.
Wanneer je kijkt naar de gemeenten, dan lijkt dat misschien wel wat op die kruisingen in Engeland. Mensen komen met allerlei achtergronden en ervaringen. Iedereen kent het verlangen om de Heer te dienen. Zijn naam groot te maken. Het evangelie te verkondigen. Maar tegelijk spelen zoveel persoonlijke zaken mee. Hoe houd je dan de boel in balans? Hoe voorkom je dat er ongelukken ontstaan? Zoek oogcontact en kom er samen uit! Wanneer je begrijpt wat de ander drijft, wat de ander heeft meegemaakt, dan praat dat heel anders. Dan kun je samen de weg van de Heer zoeken. Dan sta je niet tegenover elkaar, maar dan sta je naast elkaar. In de gemeente is de basis de persoonlijke contacten die er zijn. Het gaat niet om het systeem. Niet om het eigen gelijk. Het gaat om het samen zoeken naar de weg van de Heer.
Het lijkt zo vanzelfsprekend. Contact maken. Elkaar even aankijken. Juist in de gemeente doen we dat. Oog hebben voor elkaar. Bovenal oog hebben voor Onze Heer. Samen onderweg zijn. Dan komt de zegen vanzelf.
Harm Jut is werkzaam als regio-coördinator bij Unie-ABC en voorganger bij Baptistengemeente Siloam in Ede.