"IJzer smeden als het koud is" is een bekende metaforische uitdrukking in de psychologie en opvoedkunde. Het is een omdraaiing van het traditionele spreekwoord en betekent dat je moeilijke situaties niet in het heetst van de strijd moet aanpakken, maar juist op een later moment wanneer de rust is wedergekeerd. Hoe zit dat als je het hebt over conflicten in de gemeente? Hoe ga je daarmee om? Daarover gaat deze laatste bijdrage over samenwerking raad en voorganger.

In deze serie hebben we geschreven over goed samenwerken. Dat begint met investeren in de relatie wanneer iedereen de beste intenties heeft. Ervoor zorgen dat de werkrelatie -zowel qua arbeidsvoorwaarden als qua verwachtingen- helder is. Dat jij en je raad voldoende fris blijven zodat frustraties en irritaties minder kans krijgen. Dit is allemaal besproken in de eerdere artikelen en zou je kunnen vatten onder investeren als het ijzer koud is. Als alles nog goed gaat. Het boekje Vuistregels voor Vredestichters is trouwens ook zo’n preventief middel over goed communiceren. Verkrijgbaar via Unie-ABC.

Maar er komen ook situaties voor dat het er heet aan toe gaat. Soms gaat het communicatief ongelukkig. Zo is bijvoorbeeld e-mail nooit een goed middel als de temperatuur oploopt. Jacobus1:19 is een goed advies: Beste vrienden, onthoud dit goed: wees snel met luisteren, maar traag met spreken, en word niet snel kwaad, want kwaadheid veroorzaakt alleen maar dingen die tegen Gods wil ingaan.

Dit jaar ben ik zelf al betrokken geweest bij 3 situaties (waarvan één binnen Unie-ABC), tussen raad en voorganger, waarbij het niet goed afliep en de voorganger moest vertrekken. Met schade voor gemeente(leden) en vaak nog intenser voor de voorganger. In één geval ging het om een jonge net afgestudeerde voorganger; wat een teleurstelling.
Tijdens de laatste leidersconferentie met als thema “komen, blijven, gaan” werden meerdere verhalen door voorgangers gedeeld die beschadigd waren in ernstige conflictsituaties. Het kan je blijkbaar zomaar gebeuren. En hoe zit het dan met je roeping?

Op dit moment kijken we als Unie-ABC of we optioneel een beter nazorgtraject (debriefing) voor beschadigde voorgangers kunnen bieden via een externe organisatie. Dat is soms hard nodig. Ook denken we na hoe we raadsleden beter kunnen helpen om conflicten niet te laten escaleren. In het gratis boekje Licht op het Raadswerk is er een paragraaf aan gewijd, maar verdere suggesties zijn zeker welkom.

Gelukkig komt het ook voor dat er wél herstel mogelijk is. Soms is daar een regiocoördinator bij betrokken, soms schakelen we mediation in. Vanaf dit jaar heeft Unie-ABC een 3-tal gecertificeerde mediators uit onze gemeenschap beschikbaar die professioneel kunnen helpen. Want mediation is wel echt een vak, hebben we geleerd.

Conflicthantering blijft een onderwerp waar we alert op moeten blijven. Een beetje schuren kan glans opleveren, maar als de vonken er vanaf gaan spatten is het niet ok. Voor de betrokkenen niet en naar ik meen ook niet voor de gemeente (Hebr. 13:17).

Onderschat bij dit alles ook niet de geestelijke dimensie van verdeeldheid die gezaaid kan worden, misschien wel juist in de kerk.
Voor voorgangers én raadsleden mag dit een belangrijke tekst, opdracht en hopelijk ook ervaren waarheid zijn: "Laat de vrede van Christus heersen in uw hart, want daartoe bent u geroepen als de leden van één lichaam.” (Kol 3:15). Laten we (blijven) bidden voor zachte harten en respect en waardering voor elkaars bediening.

Dit is het zesde en laatste in een serie artikelen over samenwerking tussen voorganger en raad, op basis van een eerder Unie-ABC document met praktische “richtlijnen voorgangers”.

Geplande artikelen:
1. De raad wordt je gegeven (over tijdig investeren in de relatie)
2. Hoe is je arbeidsrelatie? (over werknemerschap en zaken goed regelen)
3. In de raadsvergadering (over de positie van de voorganger in de raad)
4. Fris en gezond blijven (over balans en geestelijk voedsel)
5. Not #metoo (over een veilige werkomgeving)
6. In conflict met raad of gemeente (over omgaan met pittige weerstand)

Iets gemist? (ruimte voor aanvullend onderwerp, op basis van vragen uit de Aquilae gemeenschap: mail tips naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Ik schrijf dit stukje in een week die steeds warmer wordt. Voor sommigen een genot, voor velen te veel. Toch is er alle reden voor het hart om warm te blijven voor wat er in onze geloofsgemeenschap gebeurt!

Dood op het aanrecht
Onze middelste dochter van zes vindt nog wel eens wat fleurige aanwinsten in het stadspark, die ze thuis op een vaasje wil zetten. Nog geen uur later ligt de helft van die bloempjes al kapot te gaan in onze keuken. Ook is de verbazing over de schoonheid van die bloemetjes, die onze zesjarige in het park nog kende, thuis totaal verdwenen. Ze moest, na het snel op de vaas plaatsen, weer door met haar drukke bestaan. En die bloemetjes? Door het geplukt te zijn door een grote kleuter veranderde hun leven van een bewonderde schoonheid in een spoedige dood. Een zekere dood, bij ons in een vaasje op het aanrecht.

Deus semper maior
Als gelovigen maken we het wat dit betreft nog wel eens bonter dan mijn onschuldige zesjarige dochter. Ook als gelovigen hebben we meer dan eens iets van Gods schoonheid ontdekt. Wauw! Maar vervolgens nemen we datgene van God graag mee in onze vuistjes, in onze broekzakken, in onze formulieren. Terwijl we wel wéten dat Hij te groot is voor ons, doen we toch pogingen - vaak heel begrijpelijk - om Hem mee te nemen naar ons kleine hoofdje, huisje. We doen zo al snel een claim op God: zó is Hij (en vooral niet anders!). Hij past thuis mooi in ons vaasje. Maar, is de waarchuwing, wat dit betreft: neem God niet mee naar huis!

Er gaat sinds de Middeleeuwen een term rond onder de kinderen van God: Deus semper maior. ‘God is áltijd groter.’ Die term helpt ook vandaag, om weg te blijven bij een bepaald type beperkende gedachten over God die we kunnen hebben. Zoals:

• In ónze kerk wordt God toevallig het méést recht gedaan.
• In ónze liederen kan God toevallig het meeste vreugde vinden.
• In óns soort preken komt God toevallig het meest tot Zijn recht.

Iemand van ongekende schoonheid willen we ‘plukken’ - misschien wel uit een begrijpelijke eerste, verbazende liefde over Zijn schoonheid - maar zodra we Hem opsluiten in óns gebouw of in míjn persoonlijke voorkeuren of traditie is dat het begin van het einde. Een zekere dood van onze aanbidding en eerste liefde. Het siert baptisten wat dat betreft vanouds dat zij weigeren God ‘vast te leggen’ in een soort per definitie onvolmaakte geloofsbelijdenis. Want God is daarvoor áltijd té groot. God is áltijd groter.

Vrijplaatsen
Hoe voorkom je dat je vast blijft zitten aan je eigen beperkte beeld van onze wonderschone altijd-grotere God?

Daar zijn ‘vrijplaatsen’ voor nodig. Die prachtige term komt uit het Oude Testament, waar God een bijzondere maatregel van genade instelt: de ‘vrijsteden.’ Dat waren zes steden die “voor de Israëlieten, voor de vreemdeling en de bijwoner dienden als wijkplaats, zodat ieder daarheen kan vluchten die zonder opzet iemand gedood heeft.” Een plek waar niemand je iets kan maken, dus, waar je veilig bent en tóch verder kunt leven. Kloosters vervulden eeuwenlang die rol, net als het Kamper kerkasiel vandaag.

Zoek God op vakantie
Een vrijplaats is een onaantastbare veilige plek, nodig om genade te laten winnen van het de hardheid van een wet of dogma. Op een onverwachte, diepgaande manier. Vrijplaatsen zijn dus goede plaatsen búiten je eigen bubbel, búiten je eigen kerk of je eigen kerkverband. Op die plekken ben je vrij om te ontdekken dat Gods tóch weer groter is dan jouw gedachten en eigen traditie. Het vraagt om een ‘gelukkige nieuwsgierigheid’ die vraagt aan ándere gelovigen: ‘Vertel me hoe groot ónze God is! Vertel me: wie Hij is voor jou?’

Oefen daar eens mee in de vakantieperiode. Door naar een andere (soort) (lokale) kerk te gaan, thuis of in het buitenland. Zoek de vrijplaatsen nieuwsgierig op en ontdek de genade en herontdek misschien zo ook weer je eerste liefde: ‘Wauw, God! Als U zó bent dat U ook hier wil wonen en werken op weer heel andere manieren! Dan bent U écht altijd groter!’ Halleluja!

P.S. We oefenen met die open vragen naar God en die nieuwsgierige houding als geloofsgemeenschap op D.V. 3 juli tijdens de slotdag van het seminarium, waarbij we afscheid nemen van onze oud-rector Teun van der Leer. Hij vertelt daar verder over de kracht van ‘ontvangende oecumene.’ Onder de titel: ‘Baptist, dat is´t! Oecumene gemist?’ Geef je hier nog op!

Maurits Luth is predikant, regio-coördinator Noord bij Unie-ABC en docent ‘Missie in seculiere context’ aan het Baptisten Seminarium.

Begin mei was ik in Turkije voor het internationale theologisch symposium van de CAMA- én aansluitend de Emerald- (regio Europa en Midden Oosten) conferentie. In ons gemeenteblad schreef ik hierover dat het intensief, inspirerend en indrukwekkend was. Veel te veel dus voor een blog. Ik licht er iets uit.